Znachor i Profesor Wilczur

„Znachor” Tadeusza Dołęgi – Mostowicza doczekał się dwóch ekranizacji . Pierwsza adaptacja powstała w 1937 roku (w tym samym roku została wydana książka) w reżyserii Michała Waszyńskiego. Drugi raz powieść została sfilmowana w 1981 roku, a datą premiery jest 12 kwietnia 1982 roku w reżyserii Jerzego Hoffmana. Obie ekranizacje noszą ten sam tytuł co powieść.

Tadeusz Dołęga – Mostowicz ur. 10 sierpnia 1898 roku w Okutowie na Witebszczyźnie (Rosja), a zm. 20 września 1939 roku w Kutach na Ukrainie. Był synem Stefana i Stanisławy z Popowiczów. W 1915 ukończył gimnazjum w Wilnie, a następnie rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Kijowie. Należał w tym czasie do konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej. W 1917 przerwał studia i wyjechał do Warszawy, gdzie zaciągnął się ochotniczo do wojska. Brał udział w wojnie polsko - bolszewickiej. W latach 1922-1926 był współpracownikiem, a następnie redaktorem dziennika „Rzeczpospolita”, wówczas związanego z chadecją. Jako felitonista używał wówczas pseudonimu C. hr. Zan. Jego antysemicyjne felietony bardzo często padały ofiarą cenzury. W pisanych artykułach poruszał m.in. sprawy: aresztowania gen. Juliusza Malczewskiego, zaginięcia gen. Włodzimierza Zagórskiego i pobicia posła Jerzego Zdziechowskiego. Polski pisarz, prozaik, scenarzysta i dziennikarz. Jego najbardziej znaną powieścią jest „Kariera Nikodema Dyzmy” (1932), kilkukrotnie zekranizowana, m.in. w serialu telewizyjnym o tym samym tytule. Dziełami tego autora są również: „Doktor Murek zredukowany” (1936), „Drugie życie doktora Murka” (1936), „Trzy serca” (1938), „Profesor Wilczur” (1939), czy „Pamiętnik pani Hanki” (1939).

Głównym bohaterem jest Rafał Wilczur – wybitny profesor chirurgii. Jego życie zawodowe obfituje w sukcesy. Mężczyzna ma piękną żonę i śliczną córeczkę. W rocznicę ich ślubu wraca do domu z prezentami przeznaczonymi dla żony z tej okazji. Jednak służba przekazuje mu list od Pani domu, w którym oznajmia mu, że odchodzi wraz z córką do innego mężczyzny. Profesor po przeczytaniu listu wychodzi z domu i zatrzymuje się w knajpie, w skutek czego upija się. Wilczur zostaje pobity i traci pamięć, w następstwie czego rozpoczyna życie włóczęgi. Podróżując samotnie po Polsce podejmuje się różnych prac. Po latach włóczęgi zostaje przyjęty na służbę do młyna Prokopa Mielnika. Po wiosce rozchodzi się wieść o zdolnościach medycznych Wilczura. Ludzie zaczynają przychodzić ze swoimi dolegliwościami. O znachorze dowiaduje się miejscowy lekarz – doktor Pawlicki. Jak doktor zareagował na działalność Wilczura w jego regionie? Czy znachor pozostanie u młynarza? Czy odzyska pamięć i odnajdzie córkę? Czym profesor zasłużył sobie na szacunek młynarza?

„Znachor” to książka mówiąca o szlachetności i bezinteresownej pomocy obcym ludziom. Znachor i Prokop są przykładami na to jak można pomóc drugiemu człowiekowi nie zwracając uwagi na własną korzyść. Mężczyźni wytworzyli między sobą piękną przyjaźń polegającą na zaufaniu. Powieść traktuje również o tym, że mniej zdolnemu lekarzowi przeszkadza wiejski znachor, który z powodzeniem „leczy” mieszkańców. Ten fakt powoduje ogromną zazdrość doktora Pawlickiego. Opowieść zawiera też wątek pięknej i niewinnej miłości między Marysią a panem Czyńskim. Książka mówi o tym, o czym często zapominamy w codziennym życiu. Przede wszystkim jest to miłość, bezinteresowna pomoc, powiedzenie dobrego słowa lub podarowany uśmiech. Książka pozostawia wrażenie, że odwiedziło się świat idealny bazujący na dobrych i pożądanych wartościach, które prezentują bohaterowie. Autor świetnie opisał prostotę życia, bohaterów i miejsc. Książka posiada świetne dialogi. Jak to w życiu nie omijają ich smutne i bolesne doświadczenia. Warto sięgać po tego typu literaturę, ponieważ pisarz przedstawił wartości, które są i zawsze będą aktualne. Dołęga – Mostowicz pisze też o uczuciu takim jak zazdrość, które towarzyszy ludziom.

Ekranizacja powieści, która miała premierę w 1982 roku w reżyserii Jerzego Hoffmana wspaniale oddaje klimat powieści. Akcja filmu zawiera najważniejsze wątki opisane w powieści. Aktorzy, którzy wcielili się w bohaterów doskonale odzwierciedlili ich charakter i zachowanie. Scenografia oddaje wizję przedstawioną przez autora. Stroje również są odzwierciedleniem epoki. Tytułowego znachora zagrał Jerzy Bińczycki. Jako Maria Jolanta Wilczur wystąpiła Anna Dymna. W rolę hrabiego Leszka Czyńskiego wcielił się Tomasz Stockinger. W rolę Sonii wcieliła się Bożena Dykiel, a w roli Wasylko zobaczyliśmy Artura Barcisia. Doktora Pawlickiego zagrał Andrzej Kopiczyński. Piotr Fronczewski wcielił się w rolę profesora Dobranieckiego.

„Profesor Wilczur” Tadeusza Dołęgi – Mostowicza jest kontynuacją znanego „Znachora”. Fabuła traktuje o dalszym życiu Rafała Wilczura. Powieść jest równie wspaniała i ciekawa jak pierwsza. Autor wprowadził nowych bohaterów, którzy są również ciekawi pod względem charakteru i wyznawanych wartości. Odnajdujemy także uczucie zazdrości. Opowieść zostaje wzbogacona o doskonale rozbudowaną intrygę.