„Dziewczyny z
Syberii” to
książka zawierająca historie 10 kobiet, które przeżyły zsyłkę na Syberię.
Bohaterki
książki dzieciństwo i wczesną młodość wspominają jako bardzo szczęśliwe i
beztroskie. Nagle ich życie się zmieniło. Każda z historii o zsyłce na Syberię
zaczyna się tak samo – przybycie żołnierzy, dostały kilkanaście minut na
spakowanie najpotrzebniejszych rzeczy i podróż w nieznane przez kilka tygodni w
bydlęcym pociągu w warunkach urągających ludzkiej godności. Po dotarciu na
miejsce są przydzielani do baraków. Natychmiast zaczyna się bardzo ciężka
praca. Zesłani pracują po kilkanaście godzin dziennie, dostając ubogie racje
żywnościowe, które nie pozwalają na przeżycie. Ludzie bardzo często giną
podczas pracy. „Skazani” pracują w bardzo ciężkich i nieludzkich warunkach, w
mrozie i grzęznąc w wysokich zaspach. Zesłani codziennie walczą o przetrwanie,
doświadczają chorób, śmierci najbliższych i innych więźniów, toczą bój z surową
syberyjską przyrodą. Mimo cierpień i upokorzeń zesłani spotykają miłość.
Jedną
z takich historii możemy przeczytać w książce. Młodzi poznają się jeszcze w
Polsce. Na początku chłopak był zainteresowany starszą siostrą dziewczyny,
która była już zaręczona. Po kilku latach mężczyzna oficjalnie oświadcza się
Zdzisławie. Kobieta ukończyła dwa kierunki, ale dostała propozycję dobrej pracy
na Kresach Wschodnich. Aby upewnić się, że mężczyzna ma poważne zamiary wobec
niej postanowiła z nim porozmawiać. W trakcie spotkania okazało się, że
Mieczysław nie chce aby wyjeżdżała tak daleko, ponieważ nie zniósłby rozstania.
Na tej ławce w parku postanawiają być razem do końca życia. Jednak nie mogli
przewidzieć tego co wydarzy się potem. 1 września 1939 rozpoczęła się wojna i
młodzi postanawiają udać się na wschód, aż do Lwowa. Z racji sytuacji jaką tam
zastali nie mogli cieszyć się urokiem miasta. Wkrótce rozpoczęły się deportacje
w głąb Związku Sowieckiego. Aresztowano ich w 1940 roku, a jako powód
zatrzymania podano odmowę przyjęcia sowieckich paszportów. Zabrano ich do
kościoła gdzie gromadzono ludzi przed transportem na stację kolejową. Jednak
parze udaje się wymknąć wykorzystując zamęt i chaos. Młodym udaje się wrócić do
Lwowa, gdzie się ukrywają. Na nieszczęście Zdzisławy i Mietka zostali złapani
przez ukraińskiego policjanta, i natychmiast zabrano ich z powrotem na stację.
Tam czekały na ostatnich wyłapanych Polaków składy bydlęce. Wkrótce ruszyli w
długą podróż. Po kilku tygodniach dotarli w środek sowieckiej tajgi, gdzie
przydzielono im „kwatery”, a następnie przydzielono ich do pracy. Po jakimś
czasie podjęli decyzję o ucieczce. Wyruszając w drogę mieli ze sobą bardzo
skromny dobytek. Idąc przez tajgę planowali wspólną przyszłość, ale po trudach
zsyłki i kilkutygodniowego marszu mężczyzna umiera. Szukając pomocy kobieta
została schwytana.
Książka
jest kolejną pozycją, która ukazuje historyczne fakty z doświadczeń ludzi.
Kolejne kobiety zdecydowały się opowiedzieć o swoim życiu przed zesłaniem i o
ciężkich przeżyciach na Syberii. Dzięki takim książkom nie zapomnimy o
przeżyciach setek tysięcy ludzi. Tak straszny los zgotował im drugi człowiek.
Relacje bohaterek są przerażające. Wspomnienie głodu, strachu, śmierci i
wycieńczającej pracy została w ich pamięci na zawsze. Zagłębiając się w treść
książki przeżycia bohaterek są niewyobrażalne. Warto sięgać po podobne książki,
ponieważ zza faktów historycznych widzimy człowieka – jego emocje, myśli oraz
to że przeżyte cierpienia zostają w tych ludziach do końca ich życia. Jest to
kolejna lektura, z którą warto się zapoznać. Jest to bardzo ważna pozycja ze
względu na to, że możemy przeczytać o historii, w której brali udział zwykli
ludzie.
Filmem
ukazującym los zesłanych jest „Syberiada
polska”. Aktorzy, którzy wcielili się w role Polaków zesłanych na Syberię,
doskonale pokazali emocje ludzi, którzy przeszli przez to piekło. Scenografia
doskonale oddaje znane z historii miejsca. Stroje aktorów również są
odzwierciedleniem czasów i warunków, w których żyli zesłani. Jest to
ekranizacja książki Zbigniewa Domino w reżyserii Janusza Zaorskiego. Film jest
zakwalifikowany jako dramat historyczny. Premiera miała miejsce 22 lutego 2013
roku. Dofinansowanie filmu wsparł Polski Instytut Sztuki Filmowej. Obraz był
kręcony w Chabówce, Sierpcu, Celestynowie, Cedyni, w okolicach Nowego Targu, w
Krasnojarsku oraz Sanoku (Muzeum Budownictwa Ludowego).
